Бамбук жақтауынан және нәзік боялған мяньчжи немесе пичжи бетінен – негізінен ағаш қабығынан жасалған жұқа, бірақ берік қағаз түрлерінен – тұратын қытай майлы қағаз қолшатырлары ұзақ уақыт бойы Қытайдың мәдени шеберлігі мен поэтикалық сұлулық дәстүрінің эмблемасы ретінде қарастырылып келді.
Оңтүстік Қытайда жиі кездесетін тунг ағашының жемісінен алынатын өсімдік майының бір түрі - тунгоумен боялған қытайлық майлы қағаз қолшатырлар тек жаңбырдан немесе күн сәулесінен қорғайтын құрал ғана емес, сонымен қатар бай мәдени маңызы мен эстетикалық құндылығы бар өнер туындылары болып табылады.
Тарих
Екі мыңжылдыққа жуық тарихы бар Қытайдың майлы қағаздан жасалған қолшатырлар әлемдегі ең көне қолшатырлар қатарына жатады. Тарихи деректерге сүйенсек, Қытайдағы алғашқы майлы қағаздан жасалған қолшатырлар Шығыс Хань әулеті кезінде (25-220 жж.) пайда бола бастады. Олар көп ұзамай, әсіресе көркемдік шеберлігі мен әдеби талғамын көрсету үшін су өткізбейтін май жағылғанға дейін қолшатыр бетіне жазу мен сурет салуды ұнататын әдебиетшілер арасында өте танымал болды. Қытайдың дәстүрлі сиямен жасалған суреттерінің элементтерін, мысалы, құстар, гүлдер және пейзаждарды, танымал сәндік өрнектер ретінде майлы қағаздан жасалған қолшатырларда да кездестіруге болады.
Кейінірек, Тан әулеті (618-907) кезінде қытайлық майлы қағаз қолшатырлар Жапонияға және сол кездегі ежелгі корей патшалығы Годзёсонға әкелінді, сондықтан олар сол екі елде «Тан қолшатырлар» деп аталды. Бүгінде олар дәстүрлі жапон драмалары мен билеріндегі әйел рөлдеріне арналған аксессуар ретінде қолданылады.
Ғасырлар бойы қытай қолшатырлары Вьетнам және Таиланд сияқты басқа Азия елдеріне де таралды.
Дәстүрлі символ
Майлы қағаздан жасалған қолшатырлар дәстүрлі қытай үйлену тойларының ажырамас бөлігі болып табылады. Күйеу жігіттің үйінде қалыңдықты қарсы алғанда, құда түсетін адам қызыл майлы қағаздан жасалған қолшатырды ұстайды, себебі қолшатыр бақытсыздықтан қорғауға көмектеседі деп есептеледі. Сондай-ақ, майлы қағаздан жасалған (youzhi) сөзі «бала сүю» (youzi) сөзіне ұқсас болғандықтан, қолшатыр құнарлылықтың символы ретінде қарастырылады.
Сонымен қатар, қытайлық майлы қағаздан жасалған қолшатырлар қытай әдебиетінде, әсіресе Янцзы өзенінің оңтүстігінде жиі жаңбырлы және тұманды болатын әңгімелерде романтика мен сұлулықты бейнелеу үшін жиі кездеседі.
«Ақ жылан ханым» атты ежелгі қытайлық ертегіге негізделген фильмдер мен теледидарлық бейімделулерде жыланға айналған сұлу кейіпкер Бай Сужэн болашақ сүйіктісі Сюй Сяньмен алғаш рет кездескенде нәзік майлы қағаз қолшатыры көтеріп жүреді.
«Май қағаз қолшатырын жалғыз ұстап, жаңбырда ұзын жалғыз жолмен жүремін...» - дейді қытай ақыны Дай Ваншудың танымал қазіргі заманғы қытай өлеңі «Жаңбырдағы жол» (Ян Сяньи мен Глэдис Ян аударған). Бұл мұңды және арманшыл бейнелеу қолшатырдың мәдени белгі ретіндегі тағы бір классикалық мысалы.
Қолшатырдың дөңгелек сипаты оны қайта қауышудың символына айналдырады, себебі қытай тіліндегі «дөңгелек» немесе «шеңбер» (юань) сөзі «бас қосу» деген мағынаны да білдіреді.
Дереккөз Globa Times сайтынан
Жарияланған уақыты: 04 шілде 2022 ж.